Zmiany w VAT w zakresie zwolnień przedmiotowych, które będą obowiązywały w 2011 r.
Nowelizacja ustawy o VAT z 29 października 2010 r. (Dz. U. z 30 listopada 2010 r. nr 226, poz. 1476), która będzie obowiązywała od 1 stycznia 2011 r., dostosowała przepisy o VAT do klasyfikacji PKWiU obecnie obowiązującej w statystyce na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (Dz. U. nr 207, poz. 1293 ze zm.).
Na wstępie należy zaznaczyć, że ustawa nowelizująca wprowadziła pewne zmiany w definicjach ustawowych:
• w definicji towarów pominięto odwołanie się do klasyfikacji statystycznych,
• zmieniono definicję nowych środków transportu; zmiana ta podyktowana była faktem, iż w załączniku nr 1 zawierającym wykaz nowych środków transportu ustawodawca posługiwał się symbolami PKWiU z 1997 r. (załącznik ten w wyniku nowelizacji został uchylony),
• sprecyzowano, że oznaczenie „ex” dodawane w niektórych przypadkach do symboli PKWiU oznacza, że zakres wyrobów i usług jest węższy niż określony w danym grupowaniu PKWiU.
1.1. Zmiany w zakresie zwolnień przedmiotowych
Obecnie usługi zwolnione przedmiotowo z VAT identyfikowane są na podstawie PKWiU i wymienione są w załączniku nr 4 do ustawy o VAT. Od 1 stycznia 2011 r. zwolnienia te zostaną określone na nowo (bez podawania do określonego zwolnienia symbolu PKWiU) i jednocześnie zostaną one przeniesione do ustawy o VAT (do art. 43 ust. 1 pkt 17-41). W konsekwencji załącznik nr 4 zostanie uchylony.
W większości przypadków zakres zwolnień nie ulegnie zmianie. Są jednak pewne wyjątki, które dotyczą m.in. usług w zakresie ochrony zdrowia, edukacji, czy usług finansowych i ubezpieczeniowych. Podstawowe zmiany w tym zakresie omawiamy poniżej.
Usługi w zakresie ochrony zdrowia
Obecnie ze zwolnienia z VAT korzystają wszelkie usługi w zakresie ochrony zdrowia i opieki społecznej - PKWiU ex 85, z wyłączeniem usług weterynaryjnych (PKWiU 85.2), bez względu na to, kto świadczy te usługi. Natomiast od przyszłego roku zwolnione od podatku będą usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, świadczone przez:
• zakłady opieki zdrowotnej,
• lekarzy i lekarzy dentystów,
• pielęgniarki i położne,
• osoby wykonujące inne zawody medyczne, o których mowa w art. 18d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. nr 14, poz. 89 z późn. zm.), tj. osoby, które na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do udzielania świadczeń zdrowotnych, oraz osoby legitymujące się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny,
• psychologów.
W przypadku usług świadczonych przez zakłady opieki zdrowotnej, zwolnieniem objęta będzie również dostawa towarów oraz usługi związane z ww. opieką medyczną.
Oznacza to, że od 1 stycznia 2011 r. zakres zwolnień przedmiotowych w omawianym zakresie ulegnie ograniczeniu. Istotne będzie nie tylko, kto usługę będzie świadczył, lecz także cel usługi (zwolnione będą jedynie usługi w zakresie profilaktyki, ratowania, przywracania zdrowia, itp.). Zwolnieniem nie będą zatem objęte np. usługi w zakresie badań genetycznych i chirurgii plastycznej, które nie służą ratowaniu czy ochronie zdrowia.
Usługi edukacyjne
Obecnie - na mocy art. 43 ust. 1 ustawy o VAT i poz. 7 załącznika nr 4 do tej ustawy - wszystkie usługi w zakresie edukacji są zwolnione od podatku. Od przyszłego roku niektóre podmioty, które nie uzyskają akredytacji w rozumieniu przepisów o systemie oświaty mogą utracić to zwolnienie. Co istotne - zwolnienie z VAT zachowają wszystkie szkoły językowe (we wstępnych fazach projektu zwolnienie miało dotyczyć jedynie podmiotów, które uzyskają ww. akredytację).
Usługi zakwaterowania w bursach, internatach, itp.
Obecnie wszystkie usługi zakwaterowania w bursach, internatach i domach studenckich podlegają zwolnieniu z VAT, bez względu na to, dla kogo są świadczone. Od nowego roku zwolnienie to będzie dotyczyło jedynie usług świadczonych na rzecz uczniów, studentów, doktorantów, itp. (zwolnieniem z VAT nie będą objęte usługi noclegowe świadczone na rzecz innych osób).
Usługi i dostawa towarów realizowana przez organizacje o charakterze politycznym, związkowym, religijnym, itp.
Od przyszłego roku zwolnieniem z VAT zostaną objęte usługi oraz dostawa towarów ściśle z tymi usługami związana, realizowane przez:
a) kościoły i związki wyznaniowe, o których mowa w przepisach o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w przepisach o stosunku Państwa do kościołów i innych związków wyznaniowych,
b) organizacje powołane do realizacji celów o charakterze politycznym, związkowym, patriotycznym, filozoficznym, filantropijnym lub obywatelskim
- w zakresie interesu zbiorowego swoich członków, wykonywane na rzecz ich członków w zamian za składki, których wysokość i zasady ustalania wynikają z przepisów statutowych tych podmiotów, pod warunkiem, że podmioty te nie są nastawione na osiąganie zysków, jeżeli zwolnienie nie spowoduje naruszenia warunków konkurencji.
Zwolnienie to będzie zatem szersze, niż obecnie obowiązujące, gdyż obejmie również dostawę towarów związaną z usługami świadczonymi przez ww. organizacje.
Usługi związane ze sportem
Od 1 stycznia 2011 r. ze zwolnienia z VAT będą korzystały również usługi ściśle związane ze sportem lub wychowaniem fizycznym świadczone przez kluby sportowe, związki sportowe oraz związki stowarzyszeń i innych osób prawnych, których celem statutowym jest działalność na rzecz rozwoju i upowszechniania sportu, pod warunkiem, że:
a) są one konieczne do organizowania i uprawiania sportu lub organizowania wychowania fizycznego i uczestniczenia w nim,
b) świadczący te usługi nie są nastawieni na osiąganie zysków,
c) są one świadczone na rzecz osób uprawiających sport lub uczestniczących w wychowaniu fizycznym.
Zwolnienie powyższe nie będzie dotyczyło usług związanych z działalnością marketingową oraz reklamowo-promocyjną, wstępu na imprezy sportowe, usług odpłatnego prowadzenia statków przeznaczonych do uprawiania sportu i rekreacji, usług odpłatnego zakwaterowania związanych ze sportem lub wychowaniem fizycznym oraz usług wynajmu sprzętu sportowego i obiektów sportowych za odpłatnością.
Usługi kulturalne
W 2011 r. zwolnione z VAT będą usługi kulturalne świadczone przez:
a) podmioty prawa publicznego lub inne podmioty uznane na podstawie odrębnych przepisów za instytucje o charakterze kulturalnym lub wpisane do rejestru instytucji kultury, prowadzonego przez organizatora będącego podmiotem tworzącym instytucje kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, oraz dostawę towarów ściśle z tymi usługami związaną,
b) indywidualnych twórców i artystów wykonawców, w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzane w formie honorariów, w tym za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania utworów.
W stosunku do obecnie obowiązującego zwolnienia, zostanie ono rozszerzone o dostawę towarów związaną z ww. usługami.
Usługi ubezpieczeniowe i finansowe
Obecnie usługi pośrednictwa finansowego korzystają ze zwolnienia z VAT (z pewnymi wyjątkami, określonymi w poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy o VAT). Natomiast od przyszłego roku zwolnione z VAT będą usługi wprost wymienione w art. 43 ust. 1 pkt 37-41 ustawy o VAT, tj. m.in. usługi ubezpieczeniowe, reasekuracyjne i pośrednictwa w świadczeniu ww. usług, usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek (z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji), usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług, prowadzenie rachunków pieniężnych, itp. Zwolnienia te - podobnie jak obecnie - nie będą dotyczyły czynności ściągania długów, w tym faktoringu, usług doradztwa i usług w zakresie leasingu (art. 43 ust. 15 znowelizowanej ustawy).
1.2. Pozostałe zmiany w VAT
Nowelizacja zmieniła również brzmienie art. 28l pkt 3 ustawy o VAT, który określa miejsce świadczenia niektórych usług niematerialnych świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, mających siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu poza terytorium Wspólnoty (dotyczy usług doradczych, inżynierskich, prawniczych, księgowych oraz podobnych usług). W obecnym brzmieniu przepisu wymienia się tam usługi, których przepis ten szczególnie dotyczy, podając dla tych usług symbol PKWiU (m.in. usług doradztwa w zakresie sprzętu komputerowego - PKWiU 72.1, prawniczych, rachunkowo- -księgowych, badania rynków i opinii publicznej, doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania - PKWiU 74.1).
W wyniku nowelizacji z art. 28l pkt 3 ustawy o VAT zostanie usunięty szczegółowy wykaz usług, do których przepis ten ma zastosowanie. Zatem przepis ten będzie miał charakter bardziej ogólny.
Ponadto nowelizacja zmieni brzmienie art. 29 ust. 4b ustawy o VAT, który wymienia przypadki, gdy nie jest konieczne uzyskanie potwierdzenia odbioru faktury korygującej w celu obniżenia podstawy opodatkowania. Przypomnijmy, że obecnie w przepisie tym wymienia się jedynie transakcje towarowe z kontrahentami zagranicznymi (eksport towaru, WDT, dostawę towaru, dla której miejsce opodatkowania znajduje się poza terytorium kraju), a nie wymienia się usług, które ze względu na miejsce świadczenia nie podlegają opodatkowaniu w Polsce. Odczytując literalnie ten przepis należałoby dojść do wniosku, że pomimo, iż przy świadczeniu ww. usług VAT należny nie występuje, w celu obniżenia podstawy opodatkowania podatnik powinien posiadać potwierdzenie odbioru korekty przez nabywcę.
Podobnie jest również w zakresie faktur korygujących dotyczących usług zwolnionych z VAT.
Od 1 stycznia 2011 r. art. 29 ust. 4b pkt 2 będzie stanowił, że potwierdzenie odbioru korekty nie jest konieczne m.in. przy świadczeniu usług, dla których miejsce opodatkowania znajduje się poza terytorium kraju. Natomiast zgodnie z pkt 4 tego przepisu, posiadanie ww. potwierdzenia nie będzie również konieczne w pozostałych przypadkach, jeżeli w wystawionej fakturze, do której odnosi się korekta, nie wykazano kwoty podatku.
